Smiley face
Smiley face
Smiley face

مێژووی هەڵبژاردنەکانی عێراق و ڕێژەی بەشداربوون تێیاندا

2018-05-13 12:58:22



ڕۆژنیوز- دڵشاد خۆشناو

 

لەمێژووی هەڵبژاردنەکانی عێراق-دا، هەڵبژاردنی ئەم جارەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق کەمترین بەشداریی تێداکراوە.

 

هەر لە سەرەتای دروستبوونی عێراقەوە بە ماوەیەکی کەم، دەست بە ئەنجامدانی پرۆسەی هەڵبژاردن کراوە، یەکەمین هەڵبژاردنیش دوای دروستبوونی عێراق لە ساڵی ١٩٢٤ بووە، بەڵام بەهۆی ناسەقامگیریی بارودۆخی سیاسیی عێراقەوە، زۆرجار هەڵبژاردنی پێشوەختە بەڕێوەچووە.

 

لە سەرەتای دروستبوونی عێراق، لە ساڵی ١٩٢٤ تا ١٩٣٩، واتە لە ماوەی ١٥ ساڵدا ١٠ جار هەڵبژاردن بەڕێوەچووە، لە کاتێکدا دەبوایە لەو ماوەیەدا تەنیا ٣ هەڵبژاردن بەڕێوەچوبایە، لە ساڵی ١٩٣٧دا دوو جار هەڵبژاردن ئەنجام دراوە، لە مانگی شوبات و کانونی یەکەمی هەمان ساڵ.

 

پاشان لە ساڵەکانی ١٩٤٣ تا ١٩٥٨، واتە لەماوەی ١٥ ساڵدا، حەوت جاری دیکە هەڵبژاردن بەڕێوەچووە، بەجۆرێک کە لە ساڵی ١٩٥٤ جارێکی دیکە دوو جار هەڵبژاردن بەڕێوەچووە، لەو ساڵەدا لە مانگی کانونی دووەم و ئەیلولی هەمان ساڵ هەڵبژاردن بەڕێوەچووە.

 

دواتر ماوەی ٢٢ ساڵ هیچ هەڵبژارندێک لە عێراق نەبووە، واتە لە ساڵی ١٩٥٨ەوە تا ساڵی ١٩٨٠، هیچ هەڵبژاردنێک لەم وڵاتە بەڕێوەنەچووە.

 

لە ساڵی ١٩٨٠ بۆ ساڵی ١٩٨٩ سێ هەڵبژاردن بەڕێوەچوون کە بەشێوەیەک بووە هەر چوار ساڵ جارێک بەڕێوە چووە، تەنیا هەڵبژاردنی ساڵی ١٩٨٩ دواخراوە و بوەتە ٥ ساڵ، پاشان لە ساڵی ١٩٨٩ تا ١٩٩٦ کە دەکاتە ماوەی ٧ ساڵ هیچ جۆرە هەڵبژاردنێک لە عێراق بەڕێوە نەچووە.

 

لە هەڵبژاردنی ساڵی ١٩٩٦، کە ڕۆژی ٢٤ی ئازار بەڕێوەچووە، جگە لە هەرێمی کوردستان، لە سەرتاسەری عێراق ٦٨٩ پاڵێوراو پێشبڕکێیان کردووە بۆ وەدەستهێنانی ٢٥٠ کورسی، بەهۆی ئەوەی کە هەرێمی کوردستان لەژێر دەستی عێراق نەبووە، ٣٠ کورسیی لەلایەن حزبی بەعسەوە خۆی دیارییکراوە بۆ نوێنەرایەتیکردنی هەرسێ پارێزگاکەی هەرێم، هاوکات ڕێژەی بەشداریکردنی خەڵکیش بە گوێرەی زانیارییەکانی ئەو سەردەمەی ڕژێمی بەعس ٩٣.٥% بووە.

 

جارێکی دیکە لە ڕۆژی ٢٧ی ئازاری ساڵی ٢٠٠٠ هەڵبژاردنێکی دیکە لە عێراق بەڕێوە چووە، لەوێشدا ٥٢٢ پاڵێوراو لە پێشبڕکێ دابوون بۆ وەدەستهێنانی ٢٥٠ کورسی، کە لەو ٥٢٢ پاڵێوراوە ٢٥ پاڵێوراویان ژن بوون، ٣٠ کورسیی لە لایەن حزبی بەعسەوە خۆی دیاریکراوە بۆ نوێنەرایەتییکردنی هەرسێ پارێزگاکەی هەرێم، هاوکات ڕێژەی بەشدارییکردنی خەڵکیش بەگوێرەی زانیارییەکانی ئەو سەردەمەی ڕژێمی بەعس ٦٦% بووە.

 

دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٠٠٣ ڕژێمی بەعس ڕووخا، لە ساڵی ٢٠٠٥ یەکەمین هەڵبژاردنی دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس لە ڕۆژی ٣٠ کانونی دووەمی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، کە بە شێوەی ئینتیقالی بوو، بۆ ئامادەکاریی بۆ بەڕێوەبردنی هەڵبژاردنێکی دیکە لە کۆتایی هەمان ساڵدا، ئەم هەلبژاردنە بووەهۆی نووسینەوەی دەستوور و پێکهێنانی حکومەتێکی کاتیی، ئەو ئەنجومەنەی کە پێکهات ناوی لێنرا کۆمەڵەی نیشتیمانی.

 

لەو هەڵبژاردنەدا کە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، ژمارەی دانیشتوانی عێراق بە ٢٧ ملیۆن کەس مەزەندە کراوە، کە ١٤ ملیۆن و ٢٠٠ هەزار کەس مافی دەنگدانیان هەبوو، ڕێژەی بەشداریکردن تێیدا ٥٩% بووە.

 

دواتر لە ڕۆژانی کۆتایی هەمان ساڵدا، واتە ١٥ کانونی یەکەمی ٢٠٠٥، هەڵبژاردنێکی دیکە بەڕێوەچوو بۆ پەرلەمانی عێراق و ڕاپرسی لەسەر دەستووری عێراق کە تێیدا عێراقی بە وڵاتێکی فیدراڵی لەقەڵەم دابوو، لەو هەڵبژاردنەشدا ڕیژەی بەشداربووان بریتی بوو لە ٦٣%ن هاوکات ڕێژەی بەڵێ بۆ دەستووری عێراق ٧٦% ڕاگەیاندرا.

 

لە ساڵی ٢٠١٠ جارێکی دیکە هەڵبژاردنی بۆ پەرلەمانی عێراق بەڕێوەچوو، لە ڕۆژی ٧ی ئازاری ٢٠١٠، شەش هەزار و٢٨١ پاڵێوراو کە هەزار و ٨١٣ ژن بوون، کەوتنە پێشبڕکێ بۆ وەدەستهێنانی ٣٢٥ کورسی، کە پێشتر ٢٧٥ کورسی بوو، ڕێژەی بەشدارییکردن لەو هەڵبژاردنەدا ٦٢.٤% بوو.

 

هەڵبژاردنی دواتر لە ڕۆژی ٣٠ نیسانی ساڵی ٢٠١٤ بەڕێوەچوو، ٩٠٣٩ پاڵێوراو هەبوون کە سەر بە ٢٧٧ کیانی سیاسی بوون، هاوکات پێشبڕکێیان کردووە بۆ وەدەستهێنانی ٣٢٨ کورسی پەرلەمان.

 

لەو هەڵبژاردنەدا ٢٢ ملیۆن کەس مافی دەنگدانیان هەبوو، بەڵام نزیکەی ١٢ ملیۆن کەس دەنگیان داوە، کە ڕێژەی بەشداریکردن تێیدا ٦٠% بووە.

 

هەڵبژاردنی ڕۆژی ١٢ی ئایاری ئەمساڵ، کە ئێستاکە دوایین هەڵبژارنی عێراقە، تێیدا ٢٤ ملیۆن و ٣٤٩ هەزار و ٣٥٧ کەس مافی دەنگدانیان هەبوو لە سەرتاسەری عێراق، ژمارەی پاڵێوراوانیش شەش هەزار و ٩٠٤ کەس بوون، کە کێبڕکێ دەکەن بۆ وەدەستهێنانی ٣٢٩ کورسی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق.

 

دوای بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنەکانی ئەمساڵ، کۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەکانی عێراق ڕایگەیاند، ڕێژەی بەشدار بووان نزیکەی ٤٤% بووە، بەمەش هەڵبژاردنی ئەمساڵ کەمترین ڕێژەی بەشداربووانی هەبووە بە بەراورد لەگەڵ هەڵبژاردنەکانی ڕابردوودا.

 

ش.ف

 



-
RojNews
په‌یوه‌ندی


Korek       : +964 7508749379

Asia          : +964 7718835920

Normal     :   +964 533361295

Email  : rojnewsso@gmail.com
© Copyright 2015 . Hemû mafên portala ROJNEWS Ajansa Nûçeyan a Roj hatine parastin